การดูข้างขึ้นข้างแรม

 

🌖ข้างขึ้นหรือข้างแรม
ความรู้เบื้องต้นก่อนคืนสังเกตการณ์ดวงจันทร์นานาชาติ (International Observe the Moon night)
❓เมื่อเราดูดวงจันทร์ จะรู้ได้อย่างไร ว่าเป็นข้างขึ้นหรือข้างแรม ลองใช้ 2 วิธีนี้ดูครับ

-----------------------------
1️⃣ ขึ้นหูแรมหาง หรือขึ้นหัวแรมเท้า
🔸มองดูกระต่ายบนดวงจันทร์
🔸ถ้าเห็นด้าน "หูหรือหัว" แสดงว่าเป็นข้างขึ้น
🔸ถ้าเห็นด้าน "เท้าขาหรือหาง" แสดงว่าเป็นข้างแรม
การดูแบบนี้ จะยากตอนดวงจันทร์เป็นเสี้ยวบาง ๆ เพราะไม่รู้ว่าหูหรือหาง
------------------------------

2️⃣ ขึันตกแรมออก
🔸ก่อนอื่นเราต้องรู้ทิศ เหนือ ใต้ ตะวันออก ตะวันตก เสียก่อน
🔸ให้จินตนาการว่าเสี้ยวดวงจันทร์ด้านสว่างเป็นคันธนูกำลังโก่งยิงลูกศร (ดูภาพประกอบ)
🔸หากยิงลูกศรไปทิศตะวันตก แสดงว่าเป็นข้างขึ้น
🔸หากยิงลูกศรไปทิศตะวันออก แสดงว่าเป็นข้างแรม
🔸วิธีนี้ช่วงเดือนเพ็ญหรือหลังเพ็ญจะดูยาก แต่ก็ดูได้ครับ

-------------------------------
Cr ข้อมูลและภาพ Myhora
🌕 4 ต.ค.2568, 18:00-21:00 น. ชมดวงจันทร์ร่วมกัน ณ บริเวณท่าน้ำฝั่งท่าเสา (ตีนสะพานสิริลักขณ์ ติดร้านส้มตำท่าเสา) อ.เมือง จ.ราชบุรี
อ่านรายละเอียดการเข้าร่วมได้ที่ https://www.facebook.com/share/p/19WkimqzDX/

#ObserveTheMoon

ทะเลและหลุมอุกกาบาตบนดวงจันทร์

ทะเลและหลุมอุกกาบาต
ความรู้เบื้องต้นก่อนคืนสังเกตการณ์ดวงจันทร์นานาชาติ (International Observe the Moon night)
------------------------------
Mare หมายถึง พื้นที่ราบกว้างใหญ่สีเข้มบนดวงจันทร์ ซึ่งเกิดจากการไหลของลาวาบะซอลต์ที่แข็งตัว
🟦 Mare Frigoris : Sea of cold (ทะเลแห่งความหนาวเย็น)
🟦 Mare Imbrium : Sea of shower/rain (ทะเลฝน)
🟦 Oceanus Procellarum : Ocean of Storms (มหาสมุทรพายุ)
🟦 Mare Cognitum : Sea that has become known (ทะเลที่เป็นที่รู้จัก)
🟦 Mare Humorum : Sea of moisture (ทะเลแห่งความชื้น)
🟦 Mare Serenitatis : Sea of serenity (ทะเลแห่งความสงบสุข)
🟦 Mare Tranquillitatis : Sea of tranquility (ทะเลแห่งความสงบ)
🟦 Mare Crisium : Sea of crises (ทะเลแห่งวิกฤต)
🟦 Mare Fecunditatis : Sea of fecundity/fertility (ทะเลแห่งความอุดมสมบูรณ์)
🟦 Mare Nectaris : Sea of nectar (ทะเลน้ำหวาน)
🟦 Mare Vaporum : Sea of vapour (ทะเลแห่งไอระเหย)
🟦 Mare Insularum : Sea of Islands (ทะเลแห่งเกาะ)
🟦 Mare Nubium : Sea of clouds (ทะเลเมฆ)

------------------------------
หลุมอุกกาบาต (crater) คือ หลุมที่เกิดจากการพุ่งชนของดาวเคราะห์น้อยและวัตถุอื่นๆ บนพื้นผิวของดวงจันทร์
💥PLATO (เพลโต) ตั้งชื่อตามเพลโต นักปรัชญาชาวกรีกโบราณ
💥COPERNICUS (โคเปอร์นิคัส) ตั้งชื่อตามนิโคเลาส์ โคเปอร์นิคัส นักคณิตศาสตร์และนักดาราศาสตร์ชาวโปแลนด์
💥ARISTARCHUS (อริสตาร์คัส) ตั้งชื่อตาม อาริสตาร์โคส นักดาราศาสตร์และนักคณิตศาสตร์ ชาวกรีกโบราณ
💥KEPLER (เคปเลอร์) ตั้งชื่อตาม โยฮันเนส เคปเลอร์ นักดาราศาสตร์และนักคณิตศาสตร์ชาวเยอรมัน
💥GRIMALDI (กริมัลดี) ตั้งชื่อตามฟรานเชสโก มาเรีย กริมัลดี นักบวช นักคณิตศาสตร์และนักฟิสิกส์ คณะเยสุอิตชาวอิตาลี
💥BYRGIUS (ไบร์จิอุส) ตั้งชื่อตามยูสต์ เบอร์กี ช่างทำนาฬิกาและนักคณิตศาสตร์ชาวสวิส
💥LANGRENUS (แลงเกรนัส) นักดาราศาสตร์ชาวเฟลมิช ไมเคิล ฟาน ลังเกรน เป็นคนแรกที่วาดแผนที่ดวงจันทร์ และตั้งชื่อตามชื่อของเขาเอง
💥STEVINUS (สเตวินัส) ตั้งชื่อตาม ไซมอน สตีวิน นักคณิตศาสตร์และวิศวกรชาวเบลเยียม
💥TYCHO (ไทโค) ตั้งชื่อ ไทโค บราเฮ นักดาราศาสตร์ชาวเดนมาร์ก

------------------------------
🌕 4 ต.ค.2568, 18:00-21:00 น. ชมดวงจันทร์ร่วมกัน ณ บริเวณท่าน้ำฝั่งท่าเสา (ตีนสะพานสิริลักขณ์ ติดร้านส้มตำท่าเสา) อ.เมือง จ.ราชบุรี
ℹ️ อ่านรายละเอียดการเข้าร่วมได้ที่ https://www.facebook.com/share/p/19WkimqzDX/

#ObserveTheMoon

24 มี.ค.2566 อย่าพลาดชมปรากฏการณ์ "ดวงจันทร์บังดาวศุกร์" มีเวลาถ่ายภาพช็อตเด็ดเพียง 5 นาที

วันศุกร์ที่ 24 มี.ค.2566 จะเกิดปรากฏการณ์ "ดวงจันทร์บังดาวศุกร์" โดยในวันนั้น จะเป็น "ดวงจันทร์เสี้ยว ขึ้น 3 ค่ำ" หลังดวงอาทิตย์ตกดิน ดวงจันทร์จะปรากฏให้เห็นทางทิศตะวันตก ด้วยมุมเงย 32°

 

เนื้อหา

• ตารางเวลาการเกิดปรากฏการณ์
• มีเวลาถ่ายภาพช็อตเด็ดเพียง 5 นาที
• การถ่ายด้วย Smart Phone
• ไม่มีกฏตายตัว
• ซ้อมถ่ายก่อนก็ดี
• ปัจฉิมลิขิต

ตารางเวลาการเกิดปรากฏการณ์

(เป็นเวลาสำหรับผู้สังเกตการณ์ในพื้นที่ จ.ราชบุรี พื้นที่อื่น ๆ ในประเทศไทยอาจเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย)

• เวลา 18:32 น.ดวงอาทิตย์ตก เริ่มเข้าสู่แสงสนธยาทางการ (Civil Twilight) 
• เวลา 18:36 น.ดวงจันทร์เริ่มบังดาวศุกร์ (น่าจะมองไม่เห็น เนื่องจากแสงของดวงอาทิตย์ยังมีอิทธิพลอยู่ )
• เวลา 18:41 น.ดาวศุกร์ถูกบังหมดดวง
• เวลา 18:53 น.เริ่มเข้าสู่แสงสนธยาเดินเรือ (Nautical Twilight)
• เวลา 19:18 น.เริ่มเข้าสู่แสงสนธยาดาราศาสตร์ (Astronomical Twilight) (น่าจะเริ่มมองเห็นดวงจันทร์และดาวศุกร์ หากท้องฟ้าโปร่ง ไร้เมฆไร้ฝุ่น)
• เวลา 19:41 น.ดาวศุกร์เริ่มโผล่จากดวงจันทร์
• เวลา 19:43 น.สิ้นสุดแสงสนธยาดาราศาสตร์ เริ่มมืด
• เวลา 19:46 น.ดาวศุกร์โผล่พ้นดวงจันทร์ทั้งดวง 

คลิบวิดีโอจำลองดาวศุกร์บังดวงจันทร์
จัดทำจาก #Stellarium

มีเวลาถ่ายภาพช็อตเด็ดเพียง 5 นาที

ปรากฏการณ์แบบนี้ ใครมีกล้องระดับมืออาชีพ หรือใครจะถ่ายผ่านกล้องโทรทรรศน์ ก็ต้องคำนวณวางแผนเวลาและจังหวะให้พอดี ตอนดวงจันทร์เริ่มบังดาวศุกร์น่าจะถ่ายไม่ได้ เพราะมองไม่เห็น แสงดวงอาทิตย์ยังคงมีอิทธิพลอยู่ 

จังหวะที่น่าจะมองเห็นและถ่ายภาพได้ดีที่สุด คือ ตอนดาวศุกร์เริ่มโผล่พ้นดวงจันทร์จนหลุดพ้นทั้งดวง (เวลา 19:41-19:46 น.) ช่วงนี้แหละครับ ตั้งกล้องเตรียมได้เลยครับ กดชัตเตอร์รัว ๆ หรือ ใครจะถ่ายเป็นคลิบวิดีโอก็จะได้อรรถรสมากยิ่งขึ้น เป็นคลิบวิดีโอประวัติศาสตร์ได้เลย 

การถ่ายด้วย Smart Phone

ใครมีแต่โทรศัพท์มือถือ แต่อยากถ่ายรูปเก็บไว้ในแกลอรี่ ถ่ายได้เช่นกันครับ โทรศัพท์มือถือเดี๋ยวนี้ มีฟีเจอร์ในการถ่ายภาพที่สุดยอดครับ  แต่ละยี่ห้ออาจมีโหมดที่แตกต่างกันไป แต่ไม่ว่าโทรศัพท์รุ่นใด ให้ยึดหลักการสำคัญ ไว้ดังนี้

1. ให้ถ่ายรูปโดยใช้โหมดแสงน้อย หรือ โหมดถ่ายภาพในตอนกลางคืน  เช่น Night Mode, Supermoon, Master AI เป็นต้น
2. หากโทรศัพท์เครื่องใดไม่มีโหมดดังกล่าวให้เลือกโหมดตั้งค่าถ่ายเอง (Manual Setting หรือ Pro mode)
3. การ Zoom ให้ใช้ตามความสามารถของโทรศัพท์แต่ละรุ่นได้เลย หากกล้องมือถือรุ่นใดที่มี Optical Zoom หรือ Space Zoom ยิ่งดี (ไม่มีก็ไม่เป็นไรครับ)
4. การปรับโฟกัส ให้ใช้การปรับด้วยมือ (MF) โดยเลือกจุดโฟกัสไปที่ดวงจันทร์ 
5. การใช้โหมดตั้งค่าเอง ให้คำนึง 3 ค่าหลัก ได้แก่ ISO, ความเร็วชัตเตอร์ (SS) และ WB (ประมาณ 3500K-4500K ขึ้นกับสภาพแสงของท้องฟ้าขณะนั้น)
6. ใช้ขาตั้งกล้องในการถ่าย
7. การกดชัตเตอร์ถ่ายภาพให้ใช้ระบบคำสั่งเสียง ระบบตั้งเวลา หรือรีโมทชัตเตอร์ (เซลฟี่) หลีกเหลี่ยงการแตะที่ตัวโทรศัพท์
8. เลือกถ่ายภาพความละเอียดสูงสุด (ถ้าเป็นมืออาชีพจะเซฟเป็นไฟล์ RAW ด้วย)

ไม่มีกฏตายตัว

การถ่ายภาพดวงจันทร์และดวงดาวในยามค่ำคืนด้วย Smart Phone ไม่มีกฏตายตัว เพราะแสงของวัตถุที่ถ่ายในแต่ละครั้ง แต่ละเวลา แต่ละสถานที่ไม่เท่ากัน ขอให้ผู้ถ่ายยึดหลักการที่กล่าวมาไว้เป็นสำคัญ ลองผิดลองถูก ลองปรับค่าต่าง ๆ ถ่ายหลาย ๆ ภาพ แล้วมาเปรียบเทียบกัน จนกว่าจะได้ภาพที่เราพอใจที่สุด วิธีการปรับค่า ผมขอแนะนำให้เตรียมวางแผนล่วงหน้าอย่างเป็นระบบ ไม่อย่างนั้นเวลาถ่ายจะสับสน เช่น 1)ปรับโฟกัสให้เรียบร้อย 2)ตั้งค่า WB ไว้ที่ 4500K แล้ว

• แผน A ตั้งค่า ISO เป็นหลัก แล้วปรับความเร็วชัตเตอร์ (SS) ตาม เช่น ตั้ง ISO400 เป็นหลัก แล้วถ่ายด้วย SS 1วินาที, 5วินาที, 10วินาที, 15วินาที เป็นต้น
• แผน B ตั้งค่า ความเร็วชัตเตอร์เป็นหลัก (SS) และปรับ ISO ตาม เช่น ตั้ง SS20วินาที เป็นหลัก แล้วถ่ายด้วย ISO100, 200, 400, 800, 1600 เป็นต้น

หลักสำคัญ คือ ถ่ายภาพ ---> ดูภาพ --->วิเคราะห์ --->ปรับค่าใหม่ --->ถ่ายภาพ ---> ดูภาพ ทำแบบนี้ เป็นวงรอบไปเรื่อย ๆ จนกว่าจะได้ภาพที่เราพอใจและเห็นว่าดีที่สุด

ซ้อมถ่ายก่อนก็ดี

หากให้ดีลองซ้อมถ่ายค่ำวันที่ 23 มี.ค.2566 ก่อนก็ได้ ลองถ่ายดวงจันทร์เสี้ยวขึ้น 2 ค่ำ พร้อมกับดาวศุกร์ดู อย่าลืมว่าแสงดวงจันทร์ไม่มาก และไม่สว่างเหมือนจันทร์เต็มดวง ดังนั้นการปรับตั้งค่าต่าง ๆ จึงต้องลองปรับกันดู พอวันถ่ายจริงมีเวลาเพียง 5 นาที จะได้ตั้งค่าประมาณนี้ได้เลย อาจมีการปรับค่าใหม่ก็เพียงเล็กน้อย ซ้อมดีมีชัยไปกว่าครึ่งครับ

ภาพจำลองค่ำวันที่ 23 มี.ค.2566 เวลา 19:15 น. จาก Stellarium
"ดวงจันทร์ขึ้น 2 ค่ำ กับ ดาวศุกร์"

ปัจฉิมลิขิต 

❌อย่าพลาดชมนะครับ เพราะกว่าจะได้ชมอีกครั้ง อีก 3 ปีข้างหน้าเลยทีเดียว (14 ก.ย.2569)

อ่านเพิ่มเติม

• วิธีถ่ายพระจันทร์ด้วยมือถือให้ชัด สวยงาม มือใหม่ถ่ายได้ไม่ยาก
• เทคนิคการถ่ายรูปพระจันทร์ วันลอยกระทงให้สวย ด้วยโทรศัพท์มือถือ
• สอนเทคนิคการถ่ายดาวเบื้องต้น ฉบับมือใหม่หัดถ่ายดาว

******************************

จัดทำโดย

ชมรมดาราศาสตร์และมวลเมฆ จ.ราชบุรี

23 มี.ค.2566

"พระจันทร์เสี้ยว เคียงข้างดาวศุกร์" 22 ก.พ.2566 นี้ ตาปล่าวก็มองเห็น

ใครที่อยากถ่ายภาพปรากฏการณ์ "พระจันทร์เสี้ยวเคียงข้างดาวศุกร์" แถมดาวพฤหสบดี เตรียมวางแผนกันได้เลยนะครับ เพราะมีเวลาถ่ายเพียงไม่มีชั่วโมงหลังดวงอาทิตย์ตกดิน โทรศัพท์มือถือของคุณก็ถ่ายได้ครับ

พระจันทร์เสี้ยว เคียงข้างดาวศุกร์

ในวันพุธที่ 22 ก.พ.2566  ดาวศุกร์จะอยู่ใกล้ดวงจันทร์มากที่สุด ห่างประมาณ 1.7° แถมด้านบนดวงจันทร์มีดาวพฤหัสบดีลอยอยู่ให้เห็นด้วย ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่น่าชม สามารถมองเห็นได้ด้วยตาปล่าว แต่ถ้าใครถ่ายภาพเป็น ถ่ายเก็บไว้ก็ดี จะได้เก็บความทรงจำนี้ผ่านภาพถ่ายของตัวเอง 

ปรากฏการณ์นี้ จะเกิดขึ้นใกล้ขอบฟ้าทางทิศตะวันตก หลังดวงอาทิตย์ตกดิน ก็จะเริ่มมองเห็นดวงจันทร์เสี้ยว ขึ้น 3 ค่ำที่มุมเงยประมาณ 26° ดาวศุกร์จะอยู่ประมาณ ทิศ 4 นาฬิกาของดวงจันทร์ ห่างประมาณ 1 กำมือ เมื่อเริ่มเข้าสู่แสงสนธยา ก็จะปรากฎชัดขึ้น ขณะเดียวกันดวงจันทร์ก็จะเริ่มตกตามดวงอาทิตย์ไปเรื่อย ๆ เช่นกัน

วางแผนถ่ายภาพให้ดี มีเวลาไม่มาก

ช่วงเวลาที่สำคัญในวันที่ 22 ก.พ.2566 ดวงจันทร์ขึ้น 3 ค่ำ ซึ่งโผล่พ้นขอบฟ้ามาตั้งแต่เวลา 08:12 น. แล้ว เป็นดวงจันทร์ค้างฟ้า 

• เวลา 18:25 น.ดวงอาทิตย์ตก เริ่มเข้าสู่แสงสนธยาทางการ (Civil Twilight) (ดวงจันทร์มุมเงย 26°)
• เวลา 18:49 น.เริ่มเข้าสู่แสงสนธยาเดินเรือ (Nautical Twilight) (ดวงจันทร์มุมเงย 20°)
• เวลา 19:14 น.เริ่มเข้าสู่แสงสนธยาดาราศาสตร์ (Astronomical Twilight) (ดวงจันทร์มุมเงย 14°)
• เวลา 19:39 น.เริ่มมืด (ดวงจันทร์มุมเงย 9°)
• เวลา 20:31 น.ดวงจันทร์ตกลับขอบฟ้า

มีเวลาถ่ายภาพเพียง 50 นาที

จะสังเกตุเห็นว่า ปรากฎการณ์นี้มีเวลาให้เราถ่ายภาพได้ไม่นานนัก ตั้งแต่ ประมาณว่าเริ่มเข้าสู่แสงสนธยาเดินเรือ เวลา 18:49 น. ไปจนถึง 19:39 น.  เพราะดวงจันทร์อยู่ใกล้ขอบฟ้ามากแล้ว (ประมาณ 50 นาที) หากมีสิ่งปลูกสร้าง อาคารบ้านเรือน ภูเขา เนินดิน หรือสิ่งกีดขวางต่าง ๆ มาบังเส้นขอบฟ้าด้วยแล้ว หมดสิทธิ์เลยครับ ถ้าดวงจันทร์ตกทะเลอาจยังพอถ่ายได้

เย็นวันที่ 22 ก.พ.2566 จะคล้ายภาพนี้
ถ่ายในช่วงเวลาแสงสนธยา
ที่มาของภาพ  (Rick Stankiewicz. 2550)

อย่าลืมชมกันนะครับ วันที่ 22 ก.พ.2566 พอดวงอาทิตย์เริ่มตกดินก็เริ่มตั้งกล้องถ่ายกันได้เลย

*******************

เขียนโดย

พลตรี ดร.สุชาต จันทรวงศ์

ชมรมดาราศาสตร์และมวลเมฆ จ.ราชบุรี

14 ก.พ.2566

ที่มาข้อมูลและภาพ

• Rick Stankiewicz. (2550). Crescent Moon, Venus and Twilight Sky. [Online]. Available : https://epod.usra.edu/blog/2007/05/crescent-moon-venus-and-twilight-sky.html. [2566 กุมภาพันธ์ 14].