มือใหม่ชวนดู "ดาวลูกไก่" คืนวันที่ 9 มี.ค.2565

หลายคนมักมองหา "ดาวลูกไก่" ไม่ค่อยพบ เพราะกลุ่มกระจุกดาวลูกไก่นี้ แสงไม่ค่อยสว่างเท่าใดนัก หากอยู่ในเมืองที่มีแสงไฟมาก ๆ แทบจะมองไม่เห็นเลย และหลายคนมักชอบเข้าใจผิดคิดว่า ดาวไถ (หรือเข็มขัดนายพราน) คือ ดาวลูกไก่  วันนี้ มือใหม่อย่างผม จะชวนวางแผนดูดาวลูกไก่ตามปฏิทินดาราศาสตร์ดู คราวนี้ รับรองว่าใช่ดาวลูกไก่แน่ ๆ ครับ

ภาพกระจุกดาวลูกไก่จะอยู่ใต้ดวงจันทร์
ในวันที่ 9 มี.ค.2565 เวล 20.00 น.
ที่มาของภาพ จำลองจากโปรแกรม Stellarium

ตามปฏิทินดาราศาสตร์ (สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ. 2565) บอกว่าในวันที่ 9 มีนาคม 2565  "ดวงจันทร์จะอยู่ใกล้กระจุกดาวลูกไก่ 3.9 องศา"  จึงเป็นโอกาสอันดีที่มือใหม่อย่างผม จะได้รู้จักกลุ่มกระจุกดาวลูกไก่  

วันนั้นดวงจันทร์ขึ้น 7 ค่ำ (แสงอาจสว่างเกินไปบดบังดาวลูกไก่ได้) จะเริ่มทอแสงทางทิศตะวันตกหลังดวงอาทิตย์ตกดินเวลา 18.31 น. แสงสนธยาทางดาราศาสตร์จะสิ้นสุดประมาณเวลา 19.41 น. นั่นแหละครับเริ่มดูได้เลย พอถึงเวลาประมาณ 20.00 น. เราก็จะเห็นภาพกระจุกดาวลูกไก่ ตามภาพที่ปรากฏด้านล่างนี้ครับ

ที่มาของภาพ จำลองจากโปรแกรม Stellarium 

จากภาพด้านบน ตำแหน่งกระจุกดาวลูกไก่จะอยู่ด้านใต้ของดวงจันทร์พอดี (ดวงจันทร์ มุมทิศ 285 องศา/มุมเงย 54 องศา, ดาวลูกไก่ มุมทิศ 287 องศา/มุมเงย 45 องศา) ยิ่งดึกดวงจันทร์จะเริ่มตกก็จะอยู่ใกล้กับกระจุกดาวลูกไก่มากยิ่งขึ้น  กระจุกดาวลูกไก่นี้อยู่ในกลุ่มดาววัว (Taurus) ถือเป็น 1 ใน 13 กลุ่มดาวจักรราศี ลองดูภาพด้านล่างนะครับ 

ตำนานดาวลูกไก่นี้ มีหลากหลายมาก อย่างเช่น ตำนานในเทพปกรณัมกรีก เรียกชื่อว่ากลุ่มดาวไพลยาดีส (Pleiades) ตั้งชื่อตามพี่น้องหญิงสาว 7 คน (Seven sisters) ซึ่งเป็นบริวารของเทพีอาร์เทมีส ได้แก่ Asterope, Merope, Electra, Maia, Taygete, Celaeno, Alcyone และที่เหลืออีก 2 ดวง เป็นดาวของเทพไททันแอตลัส ผู้เป็นพ่อ และนางไม้ในทะเลไพลยานี ผู้เป็นแม่ รวมแล้วกลุ่มดาวไพลยาดีสนี้ จึงมีดาวสว่างรวมกันทั้งสิ้น 9 ดวง แต่ถามว่าทำไมพวกเขาจึงไปเกิดเป็นดาว ตำนานนี้ ไม่ค่อยแน่ใจครับ มีหลายเรื่องราวที่เล่าไม่ตรงกัน

ส่วน ดาวลูกไก่ของไทย มีชื่อเรียกอีกอย่างว่า ดาวกฤติกา มีตำนานเล่าว่า มีตายายคู่หนึ่งอาศัยอยู่ในป่า วันหนึ่งมีพระธุดงค์ผ่านมา คิดจะหาอาหารไปถวาย แต่เนื่องจากอยู่ในป่าไม่มีอาหารดี ๆ จึงหารือกันจะฆ่าไก่ที่เลี้ยงไว้เพื่อไปทำอาหารถวาย แม่ไก่ได้ยินดังนั้นก็สั่งเสียลูกไก่ทั้งเจ็ดตัวให้รักษาตัวให้ดี ตัวเองต้องแทนคุณตายายที่เลี้ยงดูมา เมื่อถึงเวลาตายายฆ่าแม่ไก่ ลูกไก่ก็กระโดดเข้าเตาไฟตายตามแม่ไปด้วย เทพยดาเห็นแก่ความกตัญญู จึงให้ลูกไก่ทั้งเจ็ดขึ้นไปเป็นดาวอยู่บนฟ้าเพื่อเตือนใจคน

ตำนานชาวไวกิ้งกล่าวว่าดาวเหล่านั้นคือ แม่ไก่ทั้งเจ็ดตัวของเฟรยา เทพีแห่งความรัก เวทมนตร์ และนางพญากลุ่มนางฟ้านักรบวัลคีรีส์ แต่ก็ไม่ทราบว่าทำไมไปเกี่ยวข้องกับแม่ไก่ทั้งเจ็ดและเทพโอดิน ส่วนดาวลูกไก่ในภาษาญี่ปุ่นอ่านว่า 昴 (Subaru) ซึ่งเป็นหนึ่งในยี่ห้อรถ และโลโก้ของซุบารุ ซึ่งก็เป็นรูปดาวลูกไก่ด้วย แต่มี 6 ดวงจากปกติ 7 ดวง 

เรื่องราวของกลุ่มดาวลูกไก่นี้ ยังมีเรื่องราวผูกพันกับกลุ่มดาวนายพรานและอีกหลายกลุ่มดาว ลองสืบค้นกันดูนะครับ

อย่าลืมวันที่ 9 มี.ค.2565 พอเริ่มมืดให้แหงนหน้าขึ้นท้องฟ้าหาดวงจันทร์ให้เจอ และเราจะพบ "ดาวลูกไก่" อยู่ที่นั่นด้วย อย่าลืมถ่ายภาพมาแบ่งปันกันชมด้วยนะครับ

*************************

พลตรี ดร.สุชาต จันทรวงศ์

ชมรมดาราศาสตร์ราชบุรี

7 มี.ค.2565

ที่มาข้อมูล

• สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ. (2565). ปฏิทินดาราศาสตร์ 2565. [Online]. Available : https://www.narit.or.th/images/07_บริการวิชาการ/calendar/2022/NARIT_Calendar_2022.pdf. [2565 มีนาคม 7]. 
• วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. (2564). กระจุกดาวลูกไก่. [Online]. Available : https://th.wikipedia.org/wiki/กระจุกดาวลูกไก่#:~:text=นิทานดาวลูกไก่ในตำนาน,ฆ่าแม่ไก่%20ลูกไก่ก็. [2565 มีนาคม 7].
• Spaceth.co. (2562). รู้จักกับกลุ่มดาววัว จากตำนานสู่กลุ่มดาวยามค่ำคืน. [Online]. Available : https://spaceth.co/taurus-constellation/#. [2565 มีนาคม 7]. 

มือใหม่ "ฝึกดูดาวฤกษ์สว่างที่สุด 10 ดวง"

สำหรับมือใหม่หัดดูดาวอย่างผม พอแหงนหน้าขึ้นมองท้องฟ้า ก็เห็นดาวละลานตาไปหมด ยากที่จะจำแนกแยกแยะได้ว่ามันคือ ดาวชื่ออะไรบ้าง  ผมเลยตัดสินใจค่อย ๆ  เริ่มต้นทีละขั้น โดยลองฝึกดูดาวที่เห็นง่าย ๆ ก็คือ ดาวฤกษ์บนท้องฟ้าที่สว่างมาก ๆ เสียก่อน โดยตั้งใจฝึกอยู่ที่สนามหน้าบ้านของผมเอง ถึงแม้บ้านผมจะอยู่ในเมืองที่มีแสงรบกวนมาก แต่ก็เชื่อว่าน่าจะพอมองเห็นอยู่บ้าง สำหรับดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดบนท้องฟ้า 10 อันดับแรกมีดังนี้  (ตัวเลขอันดับความสว่างน้อยยิ่งสว่างมาก) 

(ที่มาของภาพ Ken Crawford.2022)

• อันดับ 1  ดาวซิริอุส (Sirius) หรือ ดาวโจร อันดับความสว่าง -1.44  อยู่ในกลุ่มดาวหมาใหญ่ (Canis Major)
• อันดับ 2  ดาวคาโนปัส (Canopus) อันดับความสว่าง -0.62  อยู่ในกลุ่มดาวกระดูกงูเรือ (Carina)
• อันดับ 3 ดาวดวงแก้ว (Arcturus) อันดับความสว่าง -0.05 อยู่ในกลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์ (Bootes)
• อันดับ 4 ดาวไรจิลเคนทอรัส (Rigil Kentaurus) อันดับความสว่าง -0.01 อยู่ในกลุ่มดาวคนครึ่งม้า (Centaurus) 
• อันดับ 5 ดาวเวกา (Vega) อันดับความสว่าง 0.03 อยู่ในกลุ่มดาวพิณ (Lyra)
• อันดับ 6 ดาวคาเพลลา (Capella) อันดับความสว่าง 0.08 อยู่ในกลุ่มดาวสารถี (Auriga)
• อันดับ 7 ดาวไรเจล (Rigel) อันดับความสว่าง 0.18 อยู่ในกลุ่มดาวนายพราน (Orion)
• อันดับ 8 โพรซิออน ( Procyon) อันดับความสว่าง 0.40 อยู่ในกลุ่มดาวหมาเล็ก (Canis Minor)
• อันดับ 9 อะเคอร์นาร์ (Achernar)  อันดับความสว่าง 0.45 อยู่ในกลุ่มดาวแม่น้ำ (Eridanus) 
• อันดับ 10 เบเทลจุส (Betelgeuse) อันดับความสว่าง 0.45 อยู่ในกลุ่มดาวนายพราน (Orion)

ค้นหาจากตำแหน่งดาวฤกษ์จากโปรแกรมสำเร็จก่อน

ขั้นแรกผมเริ่มต้นจำลองหาตำแหน่งดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดทั้ง 10 ดวงจากโปรแกรม Stellarium เสียก่อน (โปรแกรมฯ สามารถจำลองเวลาย้อนหลังหรือไปในอนาคตได้)  โดยครั้งนี้ผมจำลองการดูดาวในคืนวันที่ 2-3 มี.ค.2565 ตั้งค่าตำแหน่งในการสังเกตอยู่ที่ จ.ราชบุรี 

ในการจำลองจากโปรแกรม พบว่า  ในวันที่ 2 มี.ค.2565 เวลา 20.00 น. หากเราหันหน้าไปทางซีกฟ้าใต้ เราจะสามารถเห็นดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดพร้อม ๆ กันถึง 5 ดวง ได้แก่ ดาวซิริอุส (อันดับ 1) ดาวคาโบนัส (อันดับ 2) ดาวไรเจล (อันดับ 7) ดาวโพซิออน (อันดับ 8) และดาวเบเทลจุส (อันดับ 10) ตามภาพด้านล่างครับ 

ซีกโลกใต้ในวันที่ 2 มี.ค.2565 เวลา 20.00 น. ณ จุดสังเกต จ.ราชบุรี
จะเห็นดาวฤกษ์ที่สว่างมากง่ายต่อการสังเกตถึง 5 ดวง

หลังจากนั้นก็ลองแสดงเส้นกลุ่มดาวและภาพกลุ่มดาวในโปรแกรมดู ก็จะเห็นว่าดาวฤกษ์ทั้ง 5 ดวงนั้นอยู่ตรงส่วนไหนของกลุ่มดาวอะไรบ้าง ดังภาพด้านล่าง

ภาพดาวฤกษ์ทั้ง 5 ดวงในแต่ละกลุ่มดาว

ดาวดวงแก้ว (Arcturus) 

หากเราจะดูดาวดวงแก้ว ซึ่งสว่างเป็นอันดับ 3 ตามการจำลองจะพบได้ในวันที่ 2 มี.ค.2565 เวลา 23.00 น. โดยหน้าไปทางทิศตะวันออก อยู่ในกลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์

ตำแหน่งดาวดวงแก้ว เวลา 23.00 น.ของวันที่ 2 มี.ค.2565

ดาวดวงแก้ว อยู่ในกลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์

ดาวไรจิลเคนทอรัส (Rigil Kentaurus)

หากเราต้องการหาดาวไรจิลเคนทอรัส (Rigil Kentaurus) ก็พบว่าต้องหันหน้าไปทางทิศใต้ ในเช้ามืดของวันที่ 3 มี.ค.2565 เวลาประมาณ 04.00 น. ก็จะพบดาวสว่างอันดับ 4 ดวงนี้ ซึ่งอยู่ในกลุ่มดาวคนครึ่งม้า (ฺCentaurus)

หันหาไปทางทิศไต้ วันที่ 3 มี.ค.2565 เวลา 04.00 น.
จะพบดาวไรจิลเคนทอรัส

ดาวไรจิลเคนทอรัส (Rigil Kentaurus) 
อยู่ในกลุ่มดาวคนคนครึ่งม้า

ดาวคาเพลลา (Capella) 

หากหันหน้าไปทางทิศเหนือ วันที่ 2 มี.ค.2565  เวลาประมาณ 20.00 น. เราจะพบดาวสว่างอันดับ 6 คือ ดาวคาเพลลา (Capella)  อยู่ในกลุ่มดาวสารถี (ฺAuriga)

ทิศเหนือวันที่ 2 มี.ค.2565 เวลา 20.00 น.
จะพบดาวคาเพลลา (Capella)

ดาวคาเพลลา (Capella) 
อยู่ในกลุ่มดาวสารถี

สำหรับการจำลองดาว อันดับ 5 ดาวเวกา (Vega) และอันดับ 9 อะเคอร์นาร์ (Achernar) ช่วงฤดูนี้จะไม่ค่อยได้เห็นเพราะดาว 2 ดวงนี้จะขึ้นในเวลากลางวันเป็นส่วนใหญ่

ลงสนามจริง

หลังจากได้ภาพจำลองจากโปรแกรม Stellarium แล้ว ช่วงกลางคืนผมวางแผนจะดูดาวที่สวนหน้าบ้านของผมนี่เอง ซึ่งบ้านผมอยู่ใน ต.หน้าเมือง อ.เมืองราชบุรี มีแสงสว่างรบกวนมากไม่แน่ใจว่าจะเห็นดาวฤกษ์เหล่านี้ตามที่ตั้งใจไว้หรือไม่ โดยผมวางแผนไว้ ดังนี้

• คืนวันที่ 2 มี.ค.2565 
• เวลา 20.00-21.00 น. ดูดาวฤกษ์ 6 ดวง ได้แก่ ดาวคาเพลลา, ดาวซิริอุส, ดาวคาโบนัส, ดาวไรเจล, ดาวโพซิออน, และดาวเบเทลจุส 
• เวลา 22.00-23.00 น. ดูดาวดวงแก้ว 
• เช้ามืดวันที่ 3 มี.ค.2565 เวลา 03.00-04.00 น.ดูดาวไรจิลเคนทอรัส

อุปกรณ์ประกอบก็คงมีแค่ โปรแกรม Stellarium บน PC และ แอปพลิเคชั่น Star Walk 2 บนมือถือ เท่านั้น  คืนนั้นทุกอย่างไม่เป็นไปตามแผน เพราะรอบ ๆ     บ้านผมมองไม่เห็นขอบฟ้า มีแต่ตัวอาคารบ้านเรือน จึงเป็นอุปสรรคต่อการดูดาวฤกษ์หลายดวงที่มีมุมเงยต่ำ ๆ ดาวฤกษ์ที่พอมองเห็นและถ่ายภาพได้ก็มีเฉพาะ ดาวซิริอุส  ดาวโพรซิออน ดาวเบเทลจุส ดาวไรเจล ดังภาพถ่ายด้านล่างนี้ ครับ

ภาพถ่ายจริงจากกล้องในโทรศัพท์มือถือของผมเอง
ตกแต่งเพิ่มเติมด้วย App. Snapseed

การดูดาวนี้ต้องใช้ความอดทนและรอคอยจริง ๆ นะครับ การฝึกดูดาวในครั้งนี้ ทำให้รู้ว่าเราสามารถวางแผนการดูดาวล่วงหน้าได้อย่างแม่นยำ ด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่มีอยู่ในปัจจุบัน

คราวหน้าคงต้องไปยังสถานที่ที่เหมาะสมจริง ๆ สำหรับการดูดาวสักครั้ง แต่คงต้องฝึกฝนทักษะและทำการบ้านล่วงหน้าไปก่อนว่าจะไปดูดาวอะไรบ้าง

***************************

บันทึกเมื่อ 3 มี.ค.2565 

พลตรี ดร.สุชาต  จันทวงศ์

ชมรมดาราศาสตร์ราชบุรี

ที่มาข้อมูล

• วิมุติ วสะหลาย. (2549). ดาวฤกษ์สว่าง. [Online]. Available : http://thaiastro.nectec.or.th/library/article/186/. [2565 มีนาคม 2].
• Ken Crawford. (2022). Deep-Sky Objects in February 2022. [Online]. Available : https://starwalk.space/en/news/visible-deep-sky-objects-in-february. [2565 มีนาคม 2].

มาเริ่มต้นดูดาวกันเถอะครับ ช่วยกันถ่ายทอดความรู้สู่คนรุ่นต่อไป

ท้องฟ้ายามค่ำคืนประดับประดาไปด้วยความสวยงามของดวงดาวนับพัน นับหมื่นดวง แต่หลายคนกลับไม่กล้าที่จะแหงนหน้าขึ้นดู  การดูดาวสมัยนี้ ไม่ใช่เรื่องยากเหมือนแต่ก่อน มีอุปกรณ์และเทคโนโลยีที่สามารถทำให้การดูดาวของคุณ เพลิดเพลิน สนุกสนาน และได้ความรู้ที่ถูกต้องอีกด้วย

ปัจจุบัน การดูดาวดูที่ไหนก็ได้บนโลกใบนี้ ที่ระเบียงบ้าน บนดาดฟ้าที่ทำงาน  ในเมือง ในสวนสาธารณะ ในป่า ในเขา ฯลฯ ล้วนดูได้หมด  แต่จะเห็นดวงดาวมากหรือน้อยแค่ไหน ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง 

ก่อนนอนคืนนี้ คุณลองแหงนหน้าขึ้นมองดาวบนท้องฟ้าในยามค่ำคืน สัก 10 นาที แล้วสร้างจินตนาการระบบสุริยะจักรวาลและเอเลี่ยนของคุณดู มันจะทำให้คุณนอนหลับฝันดีไปตลอดคืน 

เหงยหน้าขึ้นมองดาว
ที่มาของภาพ (Editors Living Magazines. 2562)

สมัยตอนเด็ก ๆ ผมก็ได้รับการถ่ายทอดเรื่องการดูดาวมาจาก ปู่ย่า ตายาย และพ่อแม่ แต่ก็รู้จักดาวแค่เพียงไม่กี่ดวง เช่น ดาวไถ ดาวโจร ดาวลูกไก่ ดาวจระเข้ ดาวประจำเมือง ต่อมาพอเข้าเรียนเป็นทหารก็ได้ถ่ายทอดวิชาเพิ่มเติมอีกไม่มากนัก เช่น ความสัมพันธ์ของการขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์และดวงจันทร์กับแสงที่ใช้ในทางทหาร  การหาทิศทางโดยการสังเกตดาวเหนือและเสี้ยวของดวงจันทร์ ก็เห็นจะมีแค่นี้ หลังจากนั้นมาก็ไม่ได้เรียนรู้อะไรเพิ่มเติมจากท้องฟ้าในยามค่ำคืนอีกเลย 

การดูดาวอาจจะเป็นความชอบส่วนตัว เกิดจากแรงบันดาลใจของแต่ละคน ในปัจจุบัน การดูดาว ถือเป็นกิจกรรมหนึ่งในการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ (Astronomical Tourism) มีนักท่องเที่ยวจำนวนไม่น้อยที่ชอบดูดาวและถ่ายภาพดาว  สำหรับประเทศไทยเป็นประเทศหนึ่งที่มีที่ตั้งเหมาะสมสำหรับการดูดาว เพราะอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร มีสถานที่ดูดาวยอดนิยมจำนวนมากที่นักท่องเที่ยวมักชอบไปนอนพักค้างแรม สัมผัสอากาศหนาว นอนชมดาว และสายหมอก ลองสำรวจดูรายละเอียดได้ตามลิงค์ด้านล่างนะครับ

• สถานที่ดูดาวในประเทศไทยพร้อมเรตติ้ง พิกัดและภาพถ่าย 

ที่มาของภาพ Vito Technology, Inc.

มาเริ่มต้นดูดาวกันเถอะครับ 

การดูดาวบนท้องฟ้า หลายคนมักคิดว่าเป็นเรื่องที่ยากเกินสติปัญญาของตัวเอง จึงกลัวที่จะเรียนรู้มัน ทั้ง ๆ ที่เราเห็นมันทุกวันในยามค่ำคืน ตั้งแต่เกิดจนตาย ขั้นต้นคุณจะต้องสลัดความกลัวในใจของคุณเสียก่อน อย่ากลัวที่จะเรียนรู้เรื่องราวต่าง ๆ บนท้องฟ้า ลองแหงนหน้าขึ้นฟ้าหันมาเริ่มต้นการดูดาวกันเลย โดยคุณสามารถเริ่มต้นง่าย ๆ ใน 8 ข้อ ดังนี้ 

1. ดวงตาของคุณคือกล้องส่องทางไกล วิธีที่ดีที่สุดในการเริ่มต้นดูดาว คือ ไปที่สนามหน้าบ้าน เริ่มสังเกตดวงดาวต่าง ๆ ด้วยตาของคุณเอง พยายามทำความรู้จัก ชื่อดาวที่สว่างมาก ๆ มองเห็นได้ง่ายก่อน เช่น ดาวโจร ดาวไถ ดาวประจำเมือง เป็นต้น อาจจะซื้อแผนที่ดาวมาศึกษาประกอบก็ได้ พยายามทำความเข้าใจทิศพื้นฐาน ได้แก่ ทิศเหนือ ใต้ ตะวันออก และตะวันตก ให้หมั่นสังเกตและซึมซับกับความงดงามของดวงดาวและท้องฟ้ายามค่ำคืนอยู่เสมอ เอาคืนละ 10 นาที ก่อนนอนก็ได้ 
2. เรียนรู้ด้วยตนเองผ่านเทคโนโลยี การดูดาวไม่จำเป็นต้องมีกล้องโทรทรรศน์ หรืออุปกรณ์ที่หรูหราราคาแพง หัวใจสำคัญคือ ความหลงใหล ความอยากรู้ และทักษะของคุณ  ปัจจุบันมีแหล่งข้อมูลให้การบริการด้านดาราศาสตร์ให้เรียนรู้ด้วยตนเองมากมาย ทั้งออนไลน์และออฟไลน์ มีแอปพลิเคชัน ที่จะนำพาคุณให้เข้าใจพื้นฐานทางดาราศาสตร์ สามารถนำชมดาวฤกษ์ ดาวเคราะห์ เนบิวลา กาแล็กซี่ ทางช้างเผือก และกลุ่มดาวต่าง ๆ ได้อย่างแม่นยำ และสามารถเรียนรู้การดูดาวได้ตลอดเวลา ไม่ว่าจะกลางวันหรือกลางคืน เทคโนโลยีที่แนะนำ คือ โปรแกรม Stellarium บน PC และ App สายตระกูล Star Walk บนโทรศัพท์มือถือ  เป็นต้น 
3. เชื่อมต่อกับผู้ที่มีใจเดียวกัน ปัจจุบัน มีกลุ่ม ชมรม สมาคมเกี่ยวกับการดูดาว การถ่ายภาพดาว หรือความรู้เกี่ยวกับดาราศาสตร์มากมาย ซึ่งคุณควรจะเข้าร่วม จะได้เรียนรู้และแบ่งปันประสบการณ์จากพวกเขา และคุณยังสามารถถามคำถามที่คุณสงสัยได้อีกด้วย  กลุ่มสาธารณะที่อยู่บน Facebook ในประเทศไทยที่ขอแนะนำ เช่น Starry Night Lover Club : ชมรมคนรักในดวงดาว,  Star Hunters Club : ชมรมพรานดารา , The Thai Astronomical Society (TAS-สมาคมดาราศาสตร์ไทย), ล่าดาวด้วยมือถือ, ทีมล่าทางช้างเผือก ,Thai Astronomy, คนดูดาว กล้องดูดาว , รวมข้อมูลการถ่ายภาพทางช้างเผือก เป็นต้น
4. การเข้าอบรมโครงการทางดาราศาสตร์ หากคุณพอที่จะมีเวลาและรักการเรียนรู้  คุณควรที่จะสมัครเข้าอบรมโครงการดาราศาสตร์ต่าง ๆ ตั้งแต่ระดับพื้นฐาน ไปจนถึงระดับสูง  ซึ่งจะช่วยให้คุณสามารถขยายขอบเขตความรู้ของคุณได้อย่างกว้างขวางขึ้น สำหรับในประเทศไทย ต้องลองติดตามข่าวสารได้จากเว็บไซต์ของหน่วยงานต่าง ๆ เช่น สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (สดร.), องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.), สมาคมดาราศาสตร์ไทย (สดท.) , สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (GISTDA) เป็นต้น (แต่ดูเหมือนจะไม่ค่อยมีโครงการสำหรับประชาชนทั่วไป มีแต่สำหรับนักเรียน นักศึกษา และครู อาจารย์ เป็นส่วนใหญ่)
5. ร่วมกิจกรรมตั้งแคมป์การดูดาว ปัจจุบันมี บริษัทนำเที่ยวหลายแห่งพยายามจัดกิจกรรมการตั้งแคมป์ดูดาวและถ่ายภาพดาวตอนกลางคืน เพื่อให้การดูดาวมีความเพลิดเพลิน สุนกสนาน ได้ภาพถ่ายสวย ๆ และได้ความรู้ที่ถูกต้องไปด้วย โดยเชิญผู้เชี่ยวชาญมืออาชีพมาเป็นวิทยากร พร้อมกล้องโทรทรรศน์ชั้นเยี่ยมสำหรับส่องดูดาว หากคุณมีโอกาสเข้าร่วม นอกจากคุณจะได้ท่องเที่ยวพักผ่อนกับธรรมชาติแล้ว คุณยังจะได้รับประสบการณ์และเสริมเติมความรู้ทางด้านดาราศาสตร์ของคุณให้มากยิ่งขึ้นอีกด้วย
6. อุปกรณ์ชิ้นแรกของคุณ หากคุณดำเนินกิจกรรมมาอย่างต่อเนื่องแล้ว มาถึงตอนนี้ คุณต้องตั้งสติและทบทวนตัวเองว่าจะไปต่อหรือไม่   หากคุณยังคงหลงใหลการดูดาวอยู่มากพอ ลองลงทุนซื้อ "กล้องถ่ายรูป หรือ โทรศัพท์มือถือดี ๆ พร้อมขาตั้งกล้อง" สัก 1 ชุด เอาไว้ถ่ายรูปดาวและปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดบนท้องฟ้า เพื่อให้ภาพถ่ายเป็นตัวแทนที่บันทึกความทรงจำของคุณ และยังสามารถแบ่งปันแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับคนอื่นได้ด้วย  ยังไม่จำเป็นต้องลงทุนซื้อกล้องโทรทรรศน์ราคาแพง  เพราะช่วงเวลานี้ มันอาจยังไม่มีความจำเป็นสำหรับคุณ
7. บันทึกเรื่องราวในไดอารี่ดาราศาสตร์ของคุณ  คุณควรที่จะเขียนไดอารี่ดาราศาสตร์ ในทุก ๆ ครั้งที่คุณทำกิจกรรม เพื่อเป็นการบันทึกความรู้ที่คุณได้รับ ตั้งแต่สถานที่ การบันทึกภาพ การใช้กล้องดูดาว สภาพอากาศ สภาพท้องฟ้า ภาพถ่ายดวงดาว หรือปรากฏการณ์ที่คุณเห็น รายชื่อเพื่อน ๆ ของคุณที่ร่วมกิจกรรม  รวมทั้งปัญหาอุปสรรคและข้อขัดข้องที่เกิดขึ้น และเมื่อวันเวลาผ่านไป แล้วคุณหยิบมันขึ้นมาอ่านอีกครั้ง  มันจะทำให้คุณมีความรู้สึกที่ดีมาก ๆ และหากมีกิจกรรมทำนองเดียวกันนี้เกิดขึ้นอีก ก็จะทำให้คุณสามารถเตรียมการเพื่อปรับปรุงแก้ไขข้อบกพร่องในครั้งต่อไปได้  การบันทึกนี้ คุณอาจทำในโลกออนไลน์ก็ได้ เช่น ในโซเซียลมีเดีย แอฟพลิเคชั่น หรือเว็บบล็อกต่าง ๆ ที่มีให้เลือกใช้มากมาย 
8. อย่าสูญเสียความตั้งใจ จงสนุกและสำรวจต่อไป  ดาราศาสตร์และการดูดาวสอนให้คุณรู้จักความอดทนและการรอคอย คุณไม่สามารถคาดหวังให้ทุกอย่างราบรื่นได้ตลอด การผจญภัยทางดาราศาสตร์ของคุณ ยังคงต้องดำเนินต่อไป ด้วยความสนุก เพลิดเพลิน และไร้กังวล หัวใจที่สำคัญคือ ความสุขที่คุณได้รับจากการเรียนรู้ การชื่นชมความงาม และความลึกลับของจักรวาลอันกว้างใหญ่ไพศาลที่มองเห็นอยู่ข้างหน้าเรานี้  แล้วมันคืออะไร  มันลอยอยู่ในภาชนะทรงกลมใด มีขอบเขตแค่ไหน แล้วมันมีสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ เหมือนเราอยู่ข้างนอกบ้างไหม  

ที่มาของภาพ (Dr Alastair Gunn. 2565)

หากคุณปฏิบัติได้ตาม 8 ข้อที่กล่าวมานี้  ผมคิดว่า คุณจะกลายเป็นคนหนึ่งที่มีความรู้ความสามารถในการดูดาว สามารถถ่ายทอดความรู้ให้ บุตร หลาน หรือคนรุ่นหลัง ได้ดีกว่าสมัยปู่ย่า ตายาย หรือพ่อแม่ ของคุณเสียอีก  อย่าปล่อยเวลาให้สูญปล่าว คุณควรเริ่มแหงนหน้าขึ้นมองท้องฟ้าเสียตั้งแต่บัดนี้ 

Look Up To The Stars

*************

เขียนโดย พลตรี ดร.สุชาต จันทรวงศ์
ชมรมดาราศาสตร์ราชบุรี
25 ก.พ.2565

ที่มาข้อมูล

• Jack Kerouac. (2559). A BEGINNERS’ GUIDE TO STAR GAZING. [Online]. Available : https://starregistration.net/blog/A-Beginners-Guide-to-star-Gazing/. [2565 กุมภาพันธ์ 20].
• Editors Living Magazines. (2562). Look Up To The Stars. [Online]. Available : https://livingmags.co.uk/look-up-to-the-stars/. [2565 กุมภาพันธ์ 20].
• Dr Alastair Gunn. (2565). When I look to the stars, how far back am I seeing?. [Online]. Available : https://www.sciencefocus.com/space/when-i-look-to-the-stars-how-far-back-am-i-seeing/. [2565 กุมภาพันธ์ 20].