ปฏิทินถ่ายภาพทางช้างเผือก พ.ศ.2566 และสถานที่ล่าช้างยอดนิยม

เป็นปกติครับทุก ๆ ปี จะมีปฏิทินสำหรับถ่ายภาพทางช้างเผือกในประเทศไทย ออกมาให้ดูกันเพื่อเป็นไกด์ให้บรรดานักล่าช้าง ทั้งมือใหม่ มือเก่า ทั้งนักล่าช้างประจำถิ่น และนักล่าช้างระดับชาติ ได้ใช้วางแผนเดินทางออกไปล่ากัน และในปีนี้ ผมได้รวบรวมภาพและสถานที่ล่าช้างยอดนิยมจากปี 2565 มาให้ชมด้วย เพื่อเป็นแนวทางการล่าช้างใน ปี 2566 ต่อไป 

เจ้าของภาพ : Sunti Phuangphila 
จากเฟสบุ๊ค Star Hunters Club : ชมรมพรานดารา

ปฏิทินการล่าช้างปี 2566

ปฏิทินการล่าช้างปี 2566 นี้ ผมขอแชร์มาจากเฟสบุ๊คเพจของ Pixelmate  ซึ่งเป็นเพจเกี่ยวกับการเรียนถ่ายภาพและทริปถ่ายภาพ  ได้โพสต์ตารางเวลาสำหรับถ่ายภาพใจกลางทางช้างเผือกปี พ.ศ.2566 ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์-พฤศจิกายน พ.ศ.2566 มีรายละเอียดดีมากครับ จึงขออนุญาตนำมาแชร์ไว้ในบล็อกนี้ เผื่อไว้ให้ "นักล่าช้าง" ทั้งหลายใช้เป็นข้อมูลในวางแผนต่อไป มีรายละเอียดดังนี้

คำแนะนำ วิธีการดูตารางเวลาสำหรับถ่ายภาพทางช้างเผือก

• ตัวอย่างวันที่ : หากเขียนไว้ว่า วันที่ 1-2 หมายถึง ช่วงค่ำของวันที่ 1 ต่อไปจนถึงช่วงเช้ามืดของวันที่ 2
• ทิศ SE หมายถึง ทิศตะวันออกเฉียงใต้
• ทิศ S หมายถึง ทิศใต้
• ทิศ SW หมายถึง ทิศตะวันตกเฉียงใต้
• เวลาสีเขียว หมายถึง เวลาเมื่อใจกลางทางช้างเผือก (Galactic Center) สูงจากเส้นขอบฟ้า 10° ทิศ SE และ 5° ทิศ SW ภาคกลางของประเทศไทย
• กำหนดให้ช่วงฟ้ามืดเพียงพอที่จะถ่ายภาพทางช้างเผือก คือ เริ่มตั้งแต่ช่วงแสงสนธยาเดินเรือ (Nautical ) เป็นต้นไป

เดือนกุมภาพันธ์ 2566

• ไม่มีวันหยุดราชการ 
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 18-19 (เริ่ม 03:37 น.), 25-26 (เริ่ม 03:09 น.)
• วันที่ 24-26 มีกิจกรรม "อาบป่า ห่มฟ้า คว้าดาว ปีที่ 7” ณ  พระมหาธาตุนภเมทนีดล-นภพลภูมิสิริ อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จ.เชียงใหม่ (ถือเป็นการเปิดฤดูล่าทางช้างเผือกประจำปี ในประเทศไทย)

เดือน มีนาคม 2566

• หยุดราชการ วันจันทร์ที่ 6 วันมาฆบูชา
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 18-19 (เริ่ม 01:47 น.) และ 25-26 (เริ่ม 01:19 น.)
• วันที่ 21 วสันตวิษุวัต (Vernal Equinox) เริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิ กลางวัน=กลางคืน

เดือนเมษายน 2566

• เดือนนี้จะมีปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตั้งฉากเหนือศีรษะ ที่เรียกว่า "วันไร้เงา" (The Shadowless Day) โดยเริ่มจากทางภาคใต้ในช่วงต้นเดือน ไล่ไปถึงกรุงเทพฯ ในช่วงปลายเดือน
• เกิดปรากฏการณ์ ฝนดาวตกพิณ (Lyrids : LYR)  ประมาณ 23 (18 ดวงต่อชั่วโมง)
• วันหยุดราชการ 6 วันจักรี , 13-14-15 วันสงกรานต์
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 1-2 (เริ่ม 03:50 น.),15-16 (เริ่ม 23:57 น.),22-23 (เริ่ม 23:29 น.) และ 29-30 (เริ่ม 02:25 น.)

เดือนพฤษภาคม 2566

• กลางเดือนจะเริ่มเข้าฤดูฝน อาจมีเมฆฝนบังทางช้างเผือก และท้องฟ้าอาจไม่เปิด
• เดือนนี้จะมีปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตั้งฉากเหนือศีรษะ ที่เรียกว่า "วันไร้เงา" (The Shadowless Day) ในภาคเหนือ
• วันที่ 6 เกิดปรากฏการณ์จันทรุปราคาเงามัว และ ฝนดาวตกอีตาคนแบกหม้อน้ำ (Eta Aquariids : ETA) (50 ดวงต่อชั่วโมง)
• วันหยุดราชการ 1 วันแรงงาน, 4 วันฉัตรมงคล
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 13-14 (เริ่ม 22:06 น.),20-21 (เริ่ม 21:39 น.) และ 27-28 (เริ่ม 00:56 น.)

เดือนมิถุนายน 2566

• อยู่ในฤดูฝน อาจมีเมฆฝนบังทางช้างเผือก และท้องฟ้าอาจไม่เปิด
• วันหยุดราชการ 3 วันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบรมราชินี, 5 วันวิสาขบูชา
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 10-11 (เริ่ม 20:17 น.),17-18 (เริ่ม 19:49 น.) และ 24-25 (เริ่ม 23:29 น.)
• วันที่ 21 ครีษมายัน (Summer Solstice) เริ่มต้นฤดูร้อน กลางวันยาวที่สุด

เดือนกรกฎาคม 2566

• อยู่ในฤดูฝน อาจมีเมฆฝนบังทางช้างเผือก และท้องฟ้าอาจไม่เปิด
• เดือนนี้จะมีปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตั้งฉากเหนือศีรษะ ที่เรียกว่า "วันไร้เงา" (The Shadowless Day) โดยเริ่มจากทางภาคเหนือประมาณปลายเดือน
• วันที่ 30 เกิดปรากฏการณ์ ฝนดาวตกเดลตาคนแบกหม้อน้ำใต้ (Southern Delta-Aquariids : SDA) (25 ดวงต่อชั่วโมง)
• วันหยุดราชการ 28 วันเฉลัมพระชนมพรรษา รัชกาลที่ 10 
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 8-9 (เริ่ม 19:46 น.),15-16 (เริ่ม 19:46 น.) และ 22-23 (เริ่ม 22:02 น.)

เดือนสิงหาคม 2566

• อยู่ในฤดูฝน อาจมีเมฆฝนบังทางช้างเผือก และท้องฟ้าอาจไม่เปิด
• เดือนนี้จะมีปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตั้งฉากเหนือศีรษะ ที่เรียกว่า "วันไร้เงา" (The Shadowless Day) โดยเริ่มจากทางภาคเหนือ ไล่มาถึงกรุงเทพฯ ประมาณกลางเดือน
• วันที่ 13 ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ (100 ดวงต่อชั่วโมง)
• วันหยุดราชการ 1 วันอาสาฬบูชา, 2 วันเข้าพรรษา, 12 วันแม่แห่งชาติ, 14 หยุดชดเชยวันแม่แห่งชาติ 
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 5-6 (เริ่ม 19:38 น.),12-13 (เริ่ม 19:34 น.) และ 19-20 (เริ่ม 20:36 น.)

เดือนกันยายน 2566

• อยู่ในฤดูฝน อาจมีเมฆฝนบังทางช้างเผือก และท้องฟ้าอาจไม่เปิด
• เดือนนี้จะมีปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตั้งฉากเหนือศีรษะ ที่เรียกว่า "วันไร้เงา" (The Shadowless Day) ในภาคใต้ในช่วงต้นเดือน
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 9-10 (เริ่ม 19:20 น.),16-17 (เริ่ม 19:15 น.) 
• วันที่ 23 ศารทวิษุวัต (Autumnal Equinox) เริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วง กลางวัน=กลางคืน

เดือนตุลาคม 2566

• อยู่ในฤดูฝนจนกระทั่งถึงกลางเดือน อาจมีเมฆฝนบังทางช้างเผือก และท้องฟ้าอาจไม่เปิด
• วันที่ 22 เกิดปรากฏการณ์ ฝนดาวตกนายพราน (Orionids : ORI) (20 ดวงต่อชั่วโมง)
• วันหยุดราชการ 13 วันคล้ายวันสวรรคต รัชกาลที่ 9, 23 วันปิยมหาราช 
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 7-8 (เริ่ม 19:00 น.),14-15 (เริ่ม 18:50 น.) 

เดือนพฤศจิกายน 2566

• ไม่มีวันหยุดราชการ 
• วันที่ 5 ฝนดาวตกทอริดส์ใต้ (10 ดวงต่อชั่วโมง)
• วันที่ 12 ฝนดาวตกทอริดส์เหนือ (5 ดวงต่อชั่วโมง)
• วันที่ 18 ฝนดาวตกลีโอนิดส์ (15 ดวงต่อชั่วโมง)
• วันเสาร์-อาทิตย์ที่เหมาะสม คือ 4-5 (เริ่ม 18:40 น.),11-12 (เริ่ม 18:35 น.) 

สถานที่ถ่ายภาพทางช้างเผือกยอดนิยมในประเทศไทย

ชมรมดาราศาสตร์และมวลเมฆ จ.ราชบุรี ได้รวบรวมสถานที่ถ่ายภาพทางช้างเผือกยอดนิยมในประเทศไทยปี พ.ศ.2565 ไว้เรียบร้อยแล้ว มีสถานที่ถ่ายภาพทั้งหมดที่สำรวจจำนวน 445 แห่งใน 62 จังหวัด ส่วนสถานที่ล่าช้างใด ได้รับความนิยมในปีที่แล้ว ลองเข้าไปดูข้อมูลเพื่อใช้ในการวางแผนได้เลยครับ ใน "ผลการศึกษาภาพถ่ายทางช้างเผือกในประเทศไทย  พ.ศ.2565" ลองอ่านดูนะครับ

อย่าลืมนะครับ นักล่าช้าง "วางแผนดีมีชัยไปกว่าครึ่ง" อยากชมภาพช้างสวย ๆ ในบ้านเรา ใครที่ชอบนอนดึก ตื่นสาย ใครที่ชอบนอนหัวค่ำ แล้วตื่นเช้ามืด หรือใครที่ไม่ชอบนอนและอยู่ได้ทั้งคืน  ก็ลองวางแผนกันเอาเองนะครับ  ขอให้โชคดีทุกท่าน

อ่านเพิ่มเติม

• ความรู้เกี่ยวกับทางช้างเผือกและปฏิทินถ่ายภาพทางช้างเผือก พ.ศ.2565
• รวมภาพถ่ายทางช้างเผือกในประเทศไทย ปี 2565
• ผลการศึกษาภาพถ่ายทางช้างเผือกในประเทศไทย  พ.ศ.2565

*****************************

รวบรวมและเรียบเรียงโดย

พลตรี ดร.สุชาต จันทรวงศ์
ชมรมดาราศาสตร์และมวลเมฆ จ.ราชบุรี
1 ม.ค.2566

พรุ่งนี้ (22 ธ.ค.2565) ลองมาสร้างสัญลักษณ์ "วันเหมายัน" ในสวนบ้านเรากันดู

ในสมัยโบราณ ผู้คนชอบสร้างสิ่งต่าง ๆ ที่เป็นสัญลักษณ์เพื่อเชื่อมโยงกับตำแหน่งการขึ้นและตกของดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และดวงดาว จนบางครั้งก็ยังเป็นปริศนาให้เราค้นหาคำตอบมาจนถึงทุกวันนี้ สำหรับในวันพรุ่งนี้ (22 ธ.ค.2565) จะเป็น "วันเหมายัน" ทำไม? เราไม่ลองสร้างสัญลักษณ์การขึ้นของดวงอาทิตย์ไว้ในสวนบ้านเรากันบ้าง ใครมีแนวความคิดดี ๆ ลองสร้างดูนะครับ

วันเหมายัน ดวงอาทิตย์จะขึ้นตรงกับก้อนหินที่มีชื่อ Heel Stone

ของ กองหินสโตนจ์เฮ้นน์ (Stonehenge) ณ ประเทศอังกฤษ

ที่มาของภาพ (SANOOK.2564)

วันเริ่มต้นฤดูกาลต่าง ๆ
ที่มาของภาพ (Nai Yaud's Blog. 2560)

การสร้างสัญลักษณ์ต่าง ๆ เพื่อเตือนการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล

หากดูภาพข้างบนเข้าใจแล้ว เราจะพบได้ว่า ในสมัยโบราณ จะมีการสร้างปฏิมากรรมแท่งหิน ปิรามิด ปราสาท วิหาร หรือสิ่งปลูกสร้างขนาดใหญ่ ซึ่งมีความผูกพันและเชื่อมโยงกับตำแหน่งการขึ้นและตกของดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ ดวงดาว และท้องฟ้า อย่างมีนัยสำคัญ ด้วยการสังเกตอย่างแยบยล สำหรับในด้านการเปลี่ยนแปลงฤดูกาล ตำแหน่งของดวงอาทิตย์ขึ้นพ้นขอบฟ้าในรอบปี จะสามารถบ่งบอกห้วงเวลาของเแต่ละฤดูกาลของสถานที่นั้น ๆ  ได้ ดังนี้ 

• ตำแหน่งที่ดวงอาทิตย์ขึ้นในวันที่ 21 มี.ค. หมายถึง เริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิ ในซีกโลกเหนือ และเริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วง ในซีกโลกใต้ (เวลากลางวัน=กลางคืน) เรียกวันนี้ว่า วสันตวิษุวัต (Vernal Equinox)
• ตำแหน่งที่ดวงอาทิตย์ขึ้นในวันที่ 21 หรือ 22 มิ.ย. หมายถึง เริ่มต้นฤดูร้อน ในซีกโลกเหนือ (เวลากลางวันยาวที่สุด) และเริ่มต้นฤดูหนาว ในซีกโลกใต้ (เวลากลางวันสั้นที่สุด) เรียกวันนี้ว่า ครีษมายัน (Summer Solstice)
• ตำแหน่งที่ดวงอาทิตย์ขึ้นในวันที่ 23 ก.ย. หมายถึง เริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วง ในซีกโลกเหนือ และเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิ ในซีกโลกใต้ (เวลากลางวัน=กลางคืน) เรียกวันนี้ว่า ศารทวิษุวัต (Autumnal Equinox)
• ตำแหน่งที่ดวงอาทิตย์ขึ้นในวันที่ 21 หรือ 22 ธ.ค. หมายถึง เริ่มต้นฤดูหนาว ในซีกโลกเหนือ  (เวลากลางวันสั้นที่สุด) และเริ่มต้นฤดูร้อน ในซีกโลกใต้ (เวลากลางวันยาวที่สุด) เรียกวันนี้ว่า เหมายัน (Winter Solstice)

ตำแหน่งทิศที่ดวงอาทิตย์ขึ้นและตกในแต่ละประเทศ แต่ละภูมิภาค จะไม่เหมือนกัน ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่คุณอาศัยอยู่บนโลก เช่น ใกล้ขั้วโลกเหนือ เหนือเส้นศูนย์สูตร ใต้เส้นศูนย์สูตร หรือใกล้ขั้วโลกใต้ ซึ่งจะส่งผลให้มีสภาพอากาศที่แตกต่างกัน ระยะเวลาที่เกิดกลางวันและกลางคืนก็อาจยาวและสั้นไม่เท่ากัน 

สุสานนิวเกรนจ์ (Newgrange monument) ประเทศไอร์แลนด์

ที่มาของภาพ (BBC NEWSไทย.2563)

ในวันเหมายัน (winter solstice) ดวงอาทิตย์จะอยู่ตรงกับตำแหน่งประตูสุสาน
ฉายแสงตรงเข้าไปยังห้องเก็บศพ ที่มาของภาพ (BBC NEWSไทย.2563)

ปราสาทพระธาตุภูเพ็ก จ.สกลนคร ปฎิทินดวงอาทิตย์โบราณ

แสดงตำแหน่งขึ้นของดวงอาทิตย์ในวันสำคัญต่างๆ

รวมถึง "วันเหมายัน"ด้วย

ที่มาของภาพ (SummerB. 2564)

เริ่มต้นสร้างสัญลักษณ์"วันเหมายัน" ในสวนบ้านเรา

การสร้างสัญลักษณ์วันเหมายันในสวน ประกอบด้วย 2 เงื่อนไข คือ 1) พื้นที่ที่จะสร้างควรมองเห็นตำแหน่งที่ดวงอาทิตย์ขึ้นได้ และ 2) จุดที่เราเลือกจะนั่งสังเกตการณ์ พอตอนเช้ามืดดวงอาทิตย์ขึ้นก็เอาไม้ไปปักตามแนวทิศทางที่ดวงอาทิตย์ขึ้น หลังจากนั้นค่อยไปหาก้อนหินสวย ๆ มาประดับแทน แค่นี้เราก็ได้หินเหมายัน สัญลักษณ์การเริ่มต้นฤดูหนาว แบบง่าย ๆ ไว้ที่สวนบ้านเราแล้ว

แต่ละพื้นที่ จะมองเห็นไม่เหมือนกันนะครับ ขึ้นอยู่กับพื้นที่สวนและตำแหน่งของคุณเองด้วย สำหรับพื้นที่ใน จ.ราชบุรี พรุ่งนี้ (22 ธ.ค.2565) ดวงอาทิตย์ขึ้น เวลา 06:37 น. ขึ้นทางมุมทิศ 114° (ใครมีเข็มทิศเอาช่วยคำนวณ) อย่าลืม ตื่นแต่เช้าเอาไม้ไปปักไว้ก่อนนะครับ

ซื้อหินประดับสวย ๆ มาทำเป็นสัญลักษณ์ดวงอาทิตย์ขึ้น "วันเหมายัน"

ยิ่งบ้านพัก โฮมสเตย์ รีสอร์ท โรงแรม แหล่งท่องเที่ยว หรืออุทยานแห่งชาติที่อยู่บนภูเขา หรือยอดดอยสูง ๆ น่าทำสัญลักษณ์ "วันเหมายัน" กันดูเพื่อเป็น Landmark แห่งใหม่สำหรับนักท่องเที่ยว แล้วพอปีหน้าก็ทยอยเพิ่มอีก 3 วัน คือ วันวสันตวิษุวัต วันครีษมายัน และวันศารทวิษุวัต แค่นี้เราก็ไม่อายคนโบราณแล้วครับ

ผู้คนนับพันไปเฝ้ารอแสงอาทิตย์แรกของวันเหมายัน

วันที่ย่างเข้าสู่ฤดูหนาวอย่างเป็นทางการที่สโตนเฮนจ์ ในอังกฤษ

ที่มาของภาพ (BBC NEWSไทย.2564)

****************************

รวบรวมและเรียบเรียงโดย

ชมรมดาราศาสตร์และมวลเมฆ จ.ราชบุรี

21 ธ.ค.2565

ที่มาข้อมูล

• SANOOK. (2564). ความเชื่อ"วันครีษมายัน" 21 มิ.ย. กลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี. [Online]. Available : https://www.sanook.com/horoscope/142217/. [2565 ธันวาคม 21].
• Nai Yaud's Blog. (2560). วันเหมายัน. [Online]. Available : https://9yaud.wordpress.com/2017/12/22/วันเหมายัน/. [2565 ธันวาม 21].
• ฺBBC NEWSไทย. (2563). ดีเอ็นเอเผย กษัตริย์ยุคหินใหม่ของไอร์แลนด์คือทายาทของคู่สมรสที่เป็นพี่น้องกัน. [Online]. Available : https://www.bbc.com/thai/features-53108846. [2565 ธันวาคม 21].
• BBC NEWSไทย. (2564). วันเหมายัน 21 ธ.ค. 2564 กลางคืนยาวนานที่สุดในรอบปี. [Online]. Available : https://www.bbc.com/thai/features-50881360. [2565 ธันวาคม 21].
• SummerB. (2564). พระธาตุภูเพ็ก ที่เที่ยวสกลนคร ปราสาทหินศักดิ์สิทธิ์ ปฏิทินดวงอาทิตย์โบราณ. [Online]. Available : https://travel.trueid.net/detail/an799mK8VzEy. [2565 ธันวาคม 21].