สถานที่ใน จ.ราชบุรี ที่เหมาะสมในการตามล่าช้าง และตารางเวลาในการล่าปี '65

"วิญญาณฉันรอที่ทางช้างเผือก"  เนื้อเพลงประกอบจากภาพยนตร์เรื่องคู่กรรม เพลงนี้คงพอจำกันได้นะครับ  เพราะฉะนั้นวันนี้ เราจะชวนกันไปตามหาวิญญาณของ "โกโบริ" ว่ายังรอ "อังศุมาลิน"  อยู่จริงหรือปล่าว

เจ้าของภาพ  ศุภฤกษ์ คฤหานนท์
ที่มาของภาพ (สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน). 2565)

ทางช้างเผือกคืออะไร
ทางช้างเผือก เป็นวัตถุท้องฟ้าขนาดใหญ่ที่สุดเมื่อมองจากโลก สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า เป็นแถบสว่างพาดเป็นแนวยาวกลางท้องฟ้ายามค่ำคืน ตั้งแต่ทิศเหนือจรดทิศใต้ ส่วนที่สว่างที่สุดของทางช้างเผือกคือ "ใจกลางทางช้างเผือก" (Galactic Center) ประกอบด้วยวัตถุท้องฟ้ามากมาย อาทิ ดาวฤกษ์ กระจุกดาว เนบิวลา และหลุมดำ

ท่านใดที่ต้องการศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับทางช้างเผือก เพิ่มเติม สามารถอ่านต่อได้ในบทความเรื่อง WHERE ARE YOU? YOU ARE HERE นะครับ (อ่านรายละเอียด)

ฤดูล่าทางช้างเผือก

ฤดูล่าทางช้างเผือก หมายถึง ห้วงเวลาที่คนไทยจะได้เห็นแขนของดาราจักรทางช้างเผือกที่เป็นลักษณะกังหัน ปรากฏเป็นแถบสว่างอยู่บนท้องฟ้ายามค่ำคืน และบางคืนก็ยังสามารถมองเห็นใจกลางของทางช้างเผือก (Galactic Center) ซึ่งเป็นส่วนที่สว่างที่สุดของทางช้างเผือกได้อีกด้วย

ช่วงเวลาที่สังเกตทางช้างเผือกได้ดีที่สุด คือ ปลายเดือนเมษายน-ต้นเดือนตุลาคม จะสังเกตเห็นใจกลางทางช้างเผือกอยู่ระหว่างกลุ่มดาวแมงป่องและกลุ่มดาวคนยิงธนู ทางช้างเผือกบริเวณนี้จะสว่างและสวยงามกว่าบริเวณอื่น ๆ และอยู่ในตำแหน่งกลางท้องฟ้าเกือบตลอดทั้งคืน หากแต่หากเป็นช่วงฤดูฝน อาจจะมีอุปสรรคเรื่องเมฆและฝนตกอยู่บ้าง

ใจกลางทางช้างเผือกจะอยู่บริเวณกลุ่มดาวแมงป่องและคนยิงธนู
ที่มาของภาพ (สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน). 2565)

หลังจากนั้นในช่วงตุลาคม-พฤศจิกายน จะเป็นช่วงต้นฤดูหนาว อุปสรรคเรื่องเมฆฝนจะเริ่มน้อยลง จะสังเกตเห็นทางช้างเผือกได้ในช่วงหัวค่ำทางทิศตะวันตกเฉียงใต้

กลุ่มคนที่ชื่นชอบดาราศาสตร์ และรักการถ่ายภาพ จึงเรียกช่วงนี้ว่า "ฤดูล่าทางช้างเผือก" เรียกสั้น ๆ ว่า ฤดูล่าช้าง ซึ่งก็มักจะเที่ยวตระเวนไปถ่ายภาพทางช้างเผือกสวย ๆ ในสถานที่ต่าง ๆ มาแบ่งปันให้พวกเราดู ซึ่งใครอยากดูภาพเหล่านั้นสามารถเข้าไปเยี่ยมชมได้ใน Facebook สาธารณะได้ อย่างเช่น  ทีมล่าทางช้างเผือก , Star Hunters Club : ชมรมพรานดารา , Thai Astronomy , คนดูดาว กล้องดูดาว (แบ่งปัน) , Starry Night Lover Club : ชมรมคนรักในดวงดาว , The Thai Astronomical Society (TAS-สมาคมดาราศาสตร์ไทย), รวมข้อมูลการถ่ายภาพทางช้างเผือก เป็นต้น

ตารางเวลาในการล่าช้าง

ตารางเวลาที่กำหนดไว้ในการดูทางช้างเผือก มีข้อมูลให้สืบค้นมากมาย ใครที่ชอบนอนดึก ตื่นสาย ใครที่ชอบนอนหัวค่ำ แล้วตื่นเช้ามืด หรือใครที่ไม่ชอบนอนและอยู่ได้ทั้งคืน  ก็ลองวางแผนกันเอาเองนะครับ 

ตารางการล่าช้างของคุณ bwisanu (สามารถติดตามเพจของเขาได้ที่  https://www.facebook.com/pixelmateth) ที่ได้โพสต์ไว้ใน  Pantip กระทู้ "แจกตารางเวลาสำหรับถ่ายภาพใจกลางทางช้างเผือกปี พ.ศ.2565" ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์-พฤศจิกายน พ.ศ.2565 มีรายละเอียดดีมากครับ จึงขออนุญาตนำมาแชร์ไว้ในบล็อกนี้ เผื่อไว้ให้ "นักล่าช้าง" ทั้งหลายใช้เป็นข้อมูลวางแผนต่อไป มีรายละเอียดดังนี้ 

คำชี้แจง วิธีการดูตารางเวลาสำหรับถ่ายภาพทางช้างเผือกของคุณ bwisanu 

• ตัวอย่างวันที่ :  หากเขียนไว้ว่า วันที่  1-2 หมายถึง ช่วงค่ำของวันที่ 1 ต่อไปจนถึงช่วงเช้ามืดของวันที่ 2
• ทิศ SE  หมายถึง ทิศตะวันออกเฉียงใต้
• ทิศ S    หมายถึง ทิศใต้
• ทิศ SW หมายถึง ทิศตะวันตกเฉียงใต้
• เวลาที่เป็นสีเขียว หมายถึง คืนนั้นสามารถมองเห็นใจกลางทางช้างเผือก (Galactic Center) ได้หลายชั่วโมง (ประมาณมากกว่า 3 ชั่วโมง)
• เวลาที่เป็นสีเหลือง จะมีเวลาถ่ายภาพได้ประมาณ 2 ชั่วโมงหรือน้อยกว่า 
• เวลาที่เป็นสีแดง จะมีเวลาถ่ายภาพได้น้อยมากอาจน้อยกว่า 1.5 ชั่วโมง

สถานที่ถ่ายภาพทางช้างเผือกใน จ.ราชบุรี ที่เหมาะสม
พื้นที่ที่เหมาะสมในการถ่ายภาพทางช้างเผือกในราชบุรี จากการวิเคราะห์พื้นที่แล้วจะอยู่ที่ อ.บ้านคา และ อ.สวนผึ้ง ซึ่งมีมลภาวะทางแสงน้อย ท้องฟ้ายังมืดอยู่มาก  รายละเอียดการวิเคราะห์พื้นที่ สามารถอ่านได้ ในบทความด้านล่างนี้นะครับ

• (ค้นหา) สถานที่ดูดาวในราชบุรี ตอนที่ 1
• (ค้นหา) สถานที่ดูดาวในราชบุรี ตอนที่ 2 "เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด"

ฝากคน อ.สวนผึ้ง และ อ.บ้านคา สายลุยที่ชื่นชอบการผจญภัยและการถ่ายภาพ ช่วยตามล่าช้างให้หน่อยนะครับ  เพราะเป็นคนที่อยู่ในพื้นที่และมีเวลาเลือกสถานที่ได้มากกว่าคนอื่น ๆ  ลองดูนะครับ หา "โกโบริ" ให้เจอ

*******************************

รวบรวมและเรียบเรียงโดย

ชมรมดาราศาสตร์ราชบุรี

14 มี.ค.2565

ที่มาข้อมูลและภาพ

• สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน). (2565). ต้นกุมภา ถึงเวลาเปิดฤดูกาลล่า “ทางช้างเผือก” ยามเช้า. [Online]. Available : https://theconversation.com/explainer-a-beginners-guide-to-the-galaxy-49. [2565 มีนาคม 14].
• bwisanu. (2564). แจกตารางเวลาสำหรับถ่ายภาพใจกลางทางช้างเผือกปี พ.ศ. 2565. [Online]. Available : https://pantip.com/topic/41169231. [2565 มีนาคม 14].
• สำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์. (2565). เริ่มแล้วฤดูกาลล่า “ทางช้างเผือก” ยามเช้า. [Online]. Available : https://thainews.prd.go.th/th/news/print_news/TCATG220301202022353. [2565 มีนาคม 14].

13 มีนา "วันท้องฟ้าจำลองสากล" แล้วประเทศไทยมีท้องฟ้าจำลองที่ไหนให้ดูกันบ้าง?

ท้องฟ้าจำลอง ช่วยสร้างเรื่องราวของดาราศาสตร์ ให้เป็นที่สนุกสนาน และน่าหลงไหล ปัจจุบันมีสถานที่สำหรับแสดงท้องฟ้าจำลองมากกว่า 3,500 แห่งทั่วโลกที่เปิดให้บริการอยู่

ที่มาของภาพ (Vito Technology, Inc. 2565)

วันท้องฟ้าจำลองสากล (International Day of Planetariums) เป็นวันหยุดที่จัดขึ้นทุกปีในวันอาทิตย์ที่สองของเดือนมีนาคม ซึ่งปีนี้ ตรงกับวันนี้ (13 มี.ค.2565) เป็นการเฉลิมฉลองความสำคัญของท้องฟ้าจำลองในฐานะเป็นเครื่องมือทางการศึกษาที่ช่วยให้มนุษย์ได้ชื่นชมความยิ่งใหญ่ และความงามของจักรวาล เป้าหมายหลักของการจัดงาน คือ

1. เป็นการแจ้งให้สาธารณชนรับทราบเกี่ยวกับบทบาทสำคัญของท้องฟ้าจำลอง ที่เกี่ยวโยงผูกพันกับ ประเพณี วัฒนธรรม วิทยาศาสตร์ และการศึกษา
2. ท้องฟ้าจำลอง ช่วยสร้างเรื่องราวของดาราศาสตร์ ให้เป็นที่สนุกสนาน และน่าหลงไหล แก่ผู้คนที่สนใจ
3. เป็นการส่งเสริมความร่วมมือและประสานงานระหว่างสถานที่จัดแสดงท้องฟ้าจำลองในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก

ความเป็นมา

เมื่อปี พ.ศ.2534 สมาคมท้องฟ้าจำลองแห่งอิตาลี เป็นองค์กรแรกที่เริ่มจัดงานวันท้องฟ้าจำลอง (Day of Planetariums) ในประเทศอิตาลี และในเวลาต่อมา สมาคมท้องฟ้าจำลองนานาชาติ (International Planetarium Society : IPS) ก็สนับสนุนความคิดริเริ่มนี้ และในปี พ.ศ.2538 วันท้องฟ้าจำลองก็ได้ถูกจัดขึ้นทั่วโลกเป็นครั้งแรก สืบต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบันนี้

วันท้องฟ้าจำลองสากล กำลังจะมีแผนเปลี่ยนจากวันอาทิตย์ที่ 2 ของเดือนมีนาคม เป็นวันที่ 7 พฤษภาคม ของทุกปี ซึ่งเป็นวันที่มีนัยสำคัญทางประวัติศาสตร์ของท้องฟ้าจำลอง ก็คือ การเริ่มดำเนินการของโปรเจคเตอร์ท้องฟ้าจำลอง Zeiss เป็นครั้งแรกที่พิพิธภัณฑ์ของเยอรมันในเมืองมิวนิก เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2468

โปรเจคเตอร์ท้องฟ้าจำลอง Zeiss
เครื่องแรกของโลก
ผลิตโดย Carl Zeiss Company
ที่มาของภาพ (Wikipedia,the free encyclopedia. 2564)

ปัจจุบันมีสถานที่แสดงท้องฟ้าจำลองทั่วโลกมากกว่า 3,500 แห่ง สำหรับประเทศไทย มีท้องฟ้าจำลองที่เปิดให้บริการอยู่จำนวน 17 แห่ง ดังนี้ (ข้อมูลจาก IPS ณ 13 มี.ค.2565) 

1. ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา ท้องฟ้าจำลองกรุงเทพ , กรุงเทพมหานคร
2. ท้องฟ้าจำลอง โรงเรียนวัดนวลนรดิศ กรุงเทพมหานคร 
3. ท้องฟ้าจำลอง อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร จ.เชียงใหม่ 
4. ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา ท้องฟ้าจำลอง จ.ขอนแก่น
5. ท้องฟ้าจำลอง หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ จ.นครราชสีมา
6. ศูนย์ดาราศาสตร์และวิทยาศาสตร์(ท้องฟ้าจำลอง) จ.นครราชสีมา
7. ท้องฟ้าจำลอง หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ จ.ฉะเชิงเทรา
8. ท้องฟ้าจำลอง หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ จ.สงขลา
9. ท้องฟ้าจำลอง องค์พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ จ.ปทุมธานี 
10. ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษารังสิต ท้องฟ้าจำลอง  จ.ปทุมธานี
11. ท้องฟ้าจำลอง มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
12. ศูนย์ดาราศาสตร์และวิทยาศาสตร์ โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์  จ.นครปฐม
13. ศูนย์วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมเพื่อการศึกษาร้อยเอ็ด จ. ร้อยเอ็ด
14. โรงเรียนนานาชาติ Berda Claude International School (BCIS) จ.ภูเก็ต
15. ศูนย์ดาราศาสตร์ท้องฟ้าจำลอง อ.บ้านหมอ จ. สระบุรี
16. สวนวิทยาศาสตร์ท้องฟ้าจำลอง สวนนกชัยนาท จ.ชัยนาท
17. ท้องฟ้าจำลอง ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานครสวรรค์ จ.นครสวรรค์

ท่านใดสนใจจะไปพาครอบครัวบุตรหลาน ไปเยี่ยมชมท้องฟ้าจำลอง คลิกรายละเอียดที่แต่ละสถานที่ที่ลิงค์ไว้ให้แล้วได้เลย อย่าปล่อยให้เขาต้องตั้งอยู่อย่างเดียวดาย ใกล้ที่ไหน ไปที่นั่นเลยครับ 

ท้องฟ้าจำลองกรุงเทพฯ
ที่มาของภาพ (Peeranut P. 2563)

********************

รวมรวบและเรียบเรียงโดย
ชมรมดาราศาสตร์ราชบุรี

13 มี.ค.2565

ที่มาข้อมูลและภาพ

• IPS. (2565). INTERNATIONAL DAY OF PLANETARIUMS. [Online]. Available : https://www.ips-planetarium.org/page/IDP. [2565 มีนาคม 13].
• Wikipedia,the free encyclopedia. (2564). Zeiss projector. [Online]. Available : https://en.wikipedia.org/wiki/Zeiss_projector. [2565 มีนาคม 13].
• Vito Technology, Inc. (2565). Why Are Planetariums Important Today?. [Online]. https://starwalk.space/en/news/the-international-day-of-planetariums-2021-is-coming. [2565 มีนาคม 13].
• Peeranut P. (2563). ท้องฟ้าจำลองเตรียมกลับมาเปิดอีกครั้ง นั่งดูดาวแบบ New Normal.  [Online]. https://www.sanook.com/travel/1421701/. [2565 มีนาคม 13].

(ค้นหา) สถานที่ดูดาวในราชบุรี ตอนที่ 2 "เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด"

ต่อจาก (ค้นหา) สถานที่ดูดาวในราชบุรี ตอนที่ 1

ในตอนที่ 1 ได้กล่าวถึงการวัดระดับมลภาวะทางแสง ในพื้นที่ จ.ราชบุรี ที่เหมาะสมกับการดูดาวมากที่สุด พบว่าคือ บริเวณ อ.บ้านคา และ อ.สวนผึ้ง ตามแนวสันเขาตะนาวศรีติดชายแดนประเทศสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา  ต่อมาในวันที่ 7 มี.ค.2565 ทางสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) ก็ได้ออกมาประกาศรณรงค์อีกครั้ง ให้สังคมตระหนักถึงผลกระทบจากมลภาวะทางแสง (Light Pollution)  และช่วยกันอนุรักษ์ความมืดของท้องฟ้ายามค่ำคืน  โดยเชิญชวนหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และประชาชน ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาความมืดของท้องฟ้า และเสนอพื้นที่เข้าเป็นเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด (Dark Sky Place) ซึ่งหากผ่านการประเมินจากทางสถาบันฯ แล้วจะได้การรับรองเป็น "แหล่งการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ในประเทศไทย"  ต่อไป

International Dark Sky Places
ที่มาของภาพ (IDA.2565)

มลภาวะทางแสงคืออะไร ?
มลภาวะทางแสง คือ แสงสว่างที่ปรากฏให้เห็นบนท้องฟ้าเวลากลางคืนซึ่งเป็นผลจากการติดตั้งแหล่งกำเนิดแสงอย่างไม่ระมัดระวัง ไม่ได้ควบคุมปริมาณและทิศทางให้เหมาะสมกับบริเวณที่จำเป็นต้องใช้ แสงเหล่านี้สูญเสียไปอย่างเปล่าประโยชน์และส่องสว่างไปบนท้องฟ้าแทนที่จะเจาะจงไปที่วัตถุและพื้นที่ที่ต้องการ ทำให้ท้องฟ้าที่เคยมืดมิดกลับไม่มืดสนิทอย่างที่ควรจะเป็น  ซึ่งสามารถแบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่ 

1. แสงเรืองบนท้องฟ้า (Sky Glow)​ แสงสว่างบนท้องฟ้าบริเวณชุมชนเมืองเกิดจากการติดตั้งแหล่งกำเนิดแสงอย่างไม่ระมัดระวัง แสงเหล่านี้จะกระเจิงผ่านตัวกลางขนาดเล็กในอากาศ เช่น เมฆ หมอกควัน และอนุภาคในชั้นบรรยากาศ ปรากฏเป็นแสงเรืองทั่วท้องฟ้าและสังเกตเห็นได้แม้จะอยู่ห่างไกลออกไป 
2. แสงเจิดจ้าบาดตา (Glare) เป็นมลภาวะทางแสงที่เกิดจากทิศทางของแสงไฟที่ส่องสว่างจ้าเข้ามาในดวงตาโดยตรง ส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพการมองเห็นของมนุษย์ แสงจ้าบาดตาอาจก่อให้เกิดอาการบาดเจ็บและการควบคุมม่านตาชั่วคราว ส่งผลกระทบโดยตรงต่อประสิทธิภาพการมองเห็นและสังเกตเส้นทางของผู้ที่ต้องสัญจรในเวลากลางคืน แสงจ้าบาดตาที่พบเห็น เช่น ไฟหน้ายานพาหนะที่สว่างจ้าเกิดไป ไฟถนนที่ควบคุมทิศทางแสงไม่เหมาะสม และแสงสว่างนอกอาคารที่ติดตั้งโคมไฟไม่เหมาะสม
3. แสงรุกล้ำ (Light trespass)​ คือ แสงหรือความสว่างที่รุกล้ำเข้าไปในบริเวณของผู้อื่น เกิดจากลักษณะของหลอดไฟหรือการไม่ควบคุมทิศทางการให้แสงสว่าง ทำให้แสงมีทิศทางที่ส่องไปยังพื้นที่อื่น เป็นมลภาวะทางแสงที่เจ้าของไม่ต้องการ เช่น แสงที่ส่องไปยังห้องนอนของผู้อื่นในเวลากลางคืน ทําให้นอนหลับไม่สนิทซึ่งอาจก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพในระยะยาว

ตัวอย่างมลภาวะทางแสง
ที่มาของภาพ Dark Sky. (2565)

บางแหล่งข้อมูล     จะเพิ่มประเภทของมลภาวะทางแสงอีกประเภทหนึ่ง คือ แสงสับสน (Light Cutter) หมายถึง แสงที่ทำให้เกิดความสับสนในการขับขี่ หรือการลงจอดของเครื่องบิน ซึ่งมักจะพบในเมืองที่ขาดการควบคุมแสง

ตัวอย่างการควบคุมแสงที่ดี
ที่มาของภาพ (Go Stargazing. 2565)

เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในประเทศไทย (Thailand Dark Sky Place)
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติได้เริ่มดำเนินโครงการ “เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด" (Dark Sky Place) มาตั้งแต่ปี พ.ศ.2564 เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดจะต้องมีวิธีการใช้แสงสว่างอย่างระมัดระวัง เหมาะสมต่อการใช้งานจริง ไม่ก่อให้เกิดมลภาวะทางแสง โดยแบ่งประเภทของเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด ออกเป็น 4 ประเภท (ซึ่งยังไม่ค่อยได้รับความสนใจมากนัก) ดังนี้ 

1. อุทยานท้องฟ้ามืด (Dark Sky Park) คือ เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่อุทยานแห่งชาติ ที่รักษาและสงวนท้องฟ้าในเวลากลางคืนให้มีความมืดที่เหมาะสม รวมทั้งเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และเชิงดาราศาสตร์ มีค่าความมืดท้องฟ้าอยู่ในระดับที่สามารถสังเกตเห็นวัตถุท้องฟ้า เช่น ดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ กลุ่มดาว กระจุกดาว เนบิวลา หรือทางช้างเผือกได้ด้วยตาเปล่า ปัจจุบันมีอุทยานที่ได้รับการรับรอง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง จ.เชียงใหม่ 
2. ชุนชนอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด (Dark Sky Communities) คือ เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่ชุมชน หมู่บ้าน เทศบาล ตำบล ที่รักษาและสงวนท้องฟ้าในเวลากลางคืนให้มีความมืดที่เหมาะสม ภายใต้การร่วมมือและสนับสนุนจากประชาชน เช่น บริเวณอ่างเก็บน้ำ เขื่อน สวนสาธารณะ มีค่าความมืดท้องฟ้าอยู่ในระดับที่สามารถสังเกตเห็นวัตถุท้องฟ้า เช่น ดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ กลุ่มดาว กระจุกดาว เนบิวลา หรือทางช้างเผือกได้ด้วยตาเปล่า ปัจจุบันมีชุมชนที่ได้รับการรับรอง ได้แก่ ชุมชนบ้านออนใต้ อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่
3. เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดส่วนบุคคล (Dark Sky Properties) คือ เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่ส่วนบุคคล เช่น รีสอร์ท โรงแรม ฟาร์ม ศูนย์การเรียนรู้ ที่รักษาและสงวนท้องฟ้าในเวลากลางคืนให้มีความมืดที่เหมาะสม มีความปลอดภัยและสิ่งอำนวยความสะดวกแก่ผู้ที่สนใจ มีค่าความมืดท้องฟ้าอยู่ในระดับที่สามารถสังเกตเห็นวัตถุท้องฟ้า เช่น ดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ กลุ่มดาว กระจุกดาวเปิด หรือทางช้างเผือกได้ด้วยตาเปล่า ปัจจุบันมีสถานที่ส่วนบุคคลที่ได้รับการรับรอง ได้แก่ บ้านไร่อนุสรา, สุนทรการ์เด้น ,สนามแมค(MAC) จ.สระบุรี ไร่องุ่นไวน์กราน-มอนเต้, บ้านไร่ยายชะพลู, โรงแรมเรนทรี เรซิเดนซ์ เขาใหญ่, สนามมวกเหล็กเอทีวี, ไร่องุ่นไวน์ อัลซิดินี่, เดอะเปียโน รีสอร์ท เขาใหญ่ จ.นครราชสีมา
4. เขตอนุรักษ์ท้องฟ้าในพื้นที่ชานเมือง (Dark Sky Subures) คือ เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่ชานเมือง เช่น สวนสาธารณะ โรงเรียน หอดูดาวส่วนตัว ที่รักษาและสงวนท้องฟ้าในเวลากลางคืนให้มีความมืดที่เหมาะสม มีค่าความมืดท้องฟ้าต้องอยู่ในระดับที่สามารถสังเกตเห็นวัตถุท้องฟ้า เช่น ดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ กลุ่มดาว ได้ด้วยตาเปล่า ปัจจุบันมีพื้นที่ที่ได้การรับรอง ได้แก่ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร จ.เชียงใหม่ ,หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ จ.ขอนแก่น, หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ จ.นครราชสีมา, หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ จ.ฉะเชิงเทรา, หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ จ.สงขลา

ตัวอย่างมลภาวะทางแสงในเขตเมือง
ที่มาของภาพ (Elizabeth Daigneau. 2557)

Dark Sky Place เป็นเรื่องราวระดับโลก
โครงการเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดนี้ มีดำเนินการในระดับนานาชาติ มาตั้งแต่ปี พ.ศ.2531  โดยเรียกเขตเหล่านี้ว่า International Dark Sky Place (IDSP) ปัจจุบันขับเคลื่อนโดย International Dark-Sky Association (IDA) ซึ่งเป็นองค์กรที่ได้รับการยอมรับว่ามีความเชี่ยวชาญเรื่องมลภาวะทางแสง และเป็นแกนนำสำคัญในการต่อสู้กับมลภาวะทางแสงทั่วโลก ปัจจุบันมีเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด ที่ผ่านการรับรองจำนวน 170 แห่งใน 21 ประเทศทั่วโลก และเป็นนิมิตรหมายที่ดีที่ประเทศไทยกำลังจะเริ่มต้น 

อุทยานแห่งรัฐ Goblin Valley 1 ใน 111 Dark Sky Place ในสหรัฐอเมริกา
ที่มาของภาพ (Kastalia Medrano and Vanita Salisbury. 2564)

แหล่งท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ใน จ.ราชบุรี
จ.ราชบุรี นับว่ามีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สวยงามอีกแห่งหนึ่งของประเทศไทย โดยเฉพาะตามแนวเทือกเขาตะนาวศรี ประจวบเหมาะกับโอกาสที่สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ได้ออกมารณรงค์เชิญชวนให้เข้าร่วมโครงการในครั้งนี้ หากท่านผู้ประกอบการแหล่งท่องเที่ยว โรงแรม รีสอร์ท หรือผู้นำชุมชนใน จ.ราชบุรี ท่านใดที่มีวิสัยทัศน์กว้างไกล สนใจใช้โอกาสนี้สมัครเข้าร่วมโครงการเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด (Dark Sky Place) สามารถสมัครได้ตามขั้นตอนในเว็บไซต์ https://darksky.narit.or.th/ หรือสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์บริการวิชาการและสื่อสารทางดาราศาสตร์ NARIT โทรศัพท์ 053-121268 ต่อ 306 ในวันและเวลาราชการ หรืออีเมล darksky@narit.or.th

หวังว่า ใน จ.ราชบุรี จะมีแหล่งท่องเที่ยงเชิงดาราศาสตร์ที่เป็นเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด (Dark Sky Place) อยู่ในระดับแรก ๆ ของประเทศไทย ในเร็ววันนี้

อ่านต่อ

• สถานที่ใน จ.ราชบุรี ที่เหมาะสมในการตามล่าช้าง และตารางเวลาในการล่าปี '65

*******************

รวบรวมและเรียบเรียงโดย
ชมรมดาราศาสตร์ราชบุรี
8 มี.ค.2565

ที่มาข้อมูลและภาพ

• IDA. (2565). The International Dark Sky Places. [Online]. Available : https://www.darksky.org/our-work/conservation/idsp/. [2565 มีนาคม 8].
  
• Go Stargazing. (2565). Light pollution spoils our enjoyment of the night skies. [Online]. Available : https://gostargazing.co.uk/light-pollution/. [2565 มีนาคม 8].
• Kastalia Medrano and Vanita Salisbury. (2564). The Best Places to Stargaze in the U.S. Right Now. [Online]. Available : https://www.thrillist.com/travel/nation/best-places-to-stargaze. [2565 มีนาคม 8].
• วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. (2564). มลภาวะทางแสง. [Online]. Available : https://th.wikipedia.org/wiki/มลภาวะทางแสง. [2565 มีนาคม 8].
• Dark Sky. (2565). มลภาวะทางแสง. [Online]. Available : https://darksky.narit.or.th/มลภาวะทางแสง/. [2565 มีนาคม 8].
• Elizabeth Daigneau. (2557). Blinded by Light Pollution. [Online]. Available : https://www.governing.com/archive/gov-light-pollution-interview.html. [2565 มีนาคม 8].